Tekenen van groei
“Meen je dat echt?” Ze kijkt me vol ongeloof aan. “Ja, ik meen het echt. Ik kan zien hoe veel je gegroeid bent de afgelopen tijd”, zeg ik op een vriendelijke maar vastberaden toon.
Aan het begin van de sessie had ze verteld dat ze er nog steeds niets van bakt en dat ze zich behoorlijk k*t voelde. Ze had voor het eerst haar moeder onderbroken toen deze weer eens los ging met haar favoriete klaagzang. “Oh, nu ligt het dus weer allemaal aan mij”, had deze vol zelfbeklag geroepen. Om vervolgens met nog wat verwijten aan het adres van haar dochter te komen.
“En ik was dus tóch weer naar mijn moeder gegaan, terwijl ik me zo had voorgenomen om eens een week over te slaan”, verzucht ze. “Ik ben dan wel tegen haar ingegaan maar gewoon niet opgewassen tegen haar reactie. En nu voel ik me al dagen slecht.”
Ik blijf even stil en erken eerst zonder veel woorden haar gevoel. Om te vervolgen met: “Wat ik hoor is dat je misschien wel voor het eerst begrensd hebt. En dat je niet meteen weer naar je moeder bent teruggegaan om het goed te maken. Dat klinkt voor mij als grote stappen vooruit. En natuurlijk raakt de reactie van je moeder je en stormt het dan vanbinnen.”
“Maar ik kan mijn moeder toch niet zo in de steek laten?”, vraagt ze vervolgens vertwijfeld. “Kan je jezelf nog langer in de steek laten?”, vraag ik terug.
Nu wordt ze stil. “Pfffff, ik weet eigenlijk niet of ik dit wel kan en wil.”
Twee stappen vooruit en weer een stap terug
In vrijwel elk begeleidingstraject komen dit soort momenten voor. Het gevoel dat je het nooit leert, dat er nooit iets verandert. Dat je het gewoon niet kan. Dat het eerder slechter dan beter met je lijkt te gaan. En de verstikkende twijfel of het wel klopt waar je mee bezig bent.
Deze gevoelens van twijfel, van wanhoop soms, zijn inherent aan persoonlijke groei als er fundamentele overlevingspatronen worden aangeraakt.
De vrouw in dit voorbeeld* had als kind geleerd om haar eigen wil compleet op te geven. Zo poogde ze als kind om haar moeder, die het zelf moeilijk had vanwege de scheiding van haar vader, niet overstuur te maken. Nu ze op volwassen leeftijd meer haar eigen keuzes begon te maken riep het begrenzen van haar moeder grote angst op. Een angst die leek op wat ze als kind had ervaren, toen ze nog volledig afhankelijk was van haar moeder en zich niet kon permitteren om tegen haar in te gaan.
Bij het loskomen van zulke diepgewortelde patronen ontstaat vaak een slingerbeweging van een stap vooruit en weer een paar stappen terug. Je wil wel veranderen, maar dit roept tegelijkertijd zoveel spanning op dat je gaat twijfelen over de ingeslagen weg.
Als je er middenin zit dan lijkt het alsof er geen vooruitgang is. Toch zijn er vaak aanwijzingen dat er wel degelijk groei is en het kan helpen als je deze signalen leert (h)erkennen. Want groei gaat niet in een rechte lijn. Meestal is het een kronkelpad via kleine stappen, waarbij je af en toe verdwaald raakt of weer op dezelfde rotonde rondjes lijkt te draaien.
Daarom noem ik hieronder een aantal van deze ’tekenen van groei’. Dit is geen volledige lijst en ook zeker geen ‘afvinklijst’. Het blijft work in progress of zoals een opleider ooit zei: ‘aanmodderen voor gevorderden’.
Tekenen voor groei
En deze vrouw? De twijfel is nog vele malen teruggekeerd in haar traject. Maar ze vervolgt moedig haar pad en leert met vallen en opstaan om steeds meer haar eigen keuzes te maken. Ze ziet daarbij steeds meer haar eigen groei en wordt milder als er weer een terugval is. Als een leerling van het leven.
*Om privacy te beschermen zijn enkele feitelijkheden aangepast. Het artikel is met toestemming van de betreffende cliënt gepubliceerd.
